Minh Trí
Mô hình kinh tế – xã hội của các nước Scandinavia tồn tại và có
thành tựu lớn. Nhưng mấu chốt thực sự trong sự thành công độc đáo của bán đảo
này không phải là ờ vì các chính sách lệch tả, mà đó là văn hoá. Một xã hội gần
như đồng nhất, một nền văn hoá coi trọng thành tín và trung thực, các mối liên
kết cộng đồng lâu đời không bị ảnh hưởng bởi nền kinh tế toàn cầu và sự hỗn
loạn của nhập cư, tinh thần trách nhiệm và sự tin tưởng vào pháp luật, đây là
những yếu tố văn hoá bám rễ vào khu vực này trong hàng thập kỷ. Trong một cộng
đồng dân cư nhỏ và thuần nhất, ít pha tạp (phần lớn là theo đạo Tin Lành và là
dân bản địa), những quy tắc đạo đức này có ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi của
người dân. Sự tích luỹ tài sản trong giai đoạn phát triển kinh tế cao, cộng với
nền văn hoá hướng đến chuẩn mực cao của con người không phải sinh ra nhờ chính
sách cánh tả, nó đã giúp quốc gia này sống sót và thịnh vượng bất chấp những
chính sách này.
Tác giả Sanandaji còn đưa ra một quan sát rằng khi những người Bắc
Âu rời bỏ quê hương tới Mỹ, họ mang theo cả những giá trị văn hoá tốt dep này
đi theo, và nhờ thế thành tựu họ đạt được cũng tốt hơn. Những người Mỹ gốc
Scandinavia có thu nhập cao hơn và tỷ lệ nghèo thấp hơn mức trung bình của Hoa
Kỳ. Những người Mỹ gốc Đan Mạch có thành tích kinh tế vượt trội hơn so với
người Đan Mạch vẫn sống ở Đan Mạch, cũng như người Mỹ gốc Thụy Điển giàu có hơn
người Thụy Điển và người Mỹ gốc Phần Lan so với người bản địa tại Phần Lan. Nền
văn hoá của bán đảo Scandinavia là một phúc lành đối với những quốc gia này,
đồng thời cũng là phúc lành cho những người bà con đang sống bên kia đại dương.
Các nước Scandinavia không hề “phá vỡ quy luật của kinh tế học”, họ
đã xác nhận điều đó. Với kinh tế tự do và một nền văn hoá với các giá trị đạo
đức cao, hầu như tất cả các xã hội đều thịnh vượng.
